Zdjęcie ilustracyjne obliczeń finansowych. Fot. PNW Production / Pexels, licencja Pexels. Zmniejszono rozdzielczość, kadr bez zmian.
Ministerstwo Sprawiedliwości planuje nową ustawę o kredycie konsumenckim. Opis projektu UC171, opublikowany 3 listopada 2026 roku w wykazie prac rządu, przewiduje między innymi wyraźny zakaz odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu oraz szerszą ochronę klientów płatności odroczonych. To zapowiedź zmian, a nie nowe przepisy, które już obowiązują.
Odsetki od prowizji mają zostać wyraźnie zakazane
Jednym z najważniejszych punktów oficjalnego opisu projektu UC171 jest zasada, zgodnie z którą odsetki mogłyby być naliczane wyłącznie od kwoty kredytu faktycznie udostępnionej konsumentowi. Zakaz miałby obejmować naliczanie odsetek od kosztów pozaodsetkowych, takich jak kredytowana prowizja.
Różnicę pokazuje prosty przykład: klient potrzebuje 20 tys. zł, a dodatkowe 1000 zł prowizji zostaje doliczone do finansowania. Planowany przepis dotyczy tego, czy bank może naliczać odsetki także od owego tysiąca, którego klient nie otrzymuje do wykorzystania. Sam zakaz odsetek od prowizji nie oznacza zniesienia prowizji ani darmowego kredytu.
Opis nie pozwala jeszcze wyliczyć, o ile zmieni się koszt konkretnej umowy. Zależy on między innymi od oprocentowania, czasu spłaty i konstrukcji opłat. Przy porównywaniu ofert nadal warto rozróżniać kwotę otrzymaną od banku, całkowitą kwotę do zapłaty oraz RRSO, które pomaga ocenić koszt kredytu. Nie należy też z samej zapowiedzi wyciągać wniosków o rozliczeniu już zawartej umowy.
Ochrona przy wyższej kwocie kredytu
Ministerstwo przewiduje podniesienie kwotowego progu zastosowania ustawy z 255 550 zł do 437 700 zł. W opisie projektu jest to przeliczenie unijnego progu 100 tys. euro. Zmiana ma więc poszerzyć grupę kredytów objętych szczególnymi zasadami ochrony konsumenta.
Nie jest to nowy maksymalny limit, który każdy będzie mógł pożyczyć. Bank nadal musiałby oceniać zdolność kredytową. Podniesienie progu ustawy określa zakres ochrony, nie gwarantuje pozytywnej decyzji ani konkretnej oferty.
Projekt przewiduje również stosowanie ustawy niezależnie od kwoty do kredytów na remont nieruchomości mieszkalnej, jeżeli nie są zabezpieczone hipoteką. Nie oznacza to włączenia wszystkich kredytów hipotecznych do tej samej kategorii.
Płatności odroczone także w szerszym zakresie przepisów
Nowa ustawa miałaby obejmować także kredyty, za które konsument nie płaci odsetek ani innych kosztów. Ministerstwo wskazuje wprost szerokie objęcie usług typu „kup teraz, zapłać później”, czyli BNPL. Pełny zakres ochrony przewidziano również dla kredytów poniżej 200 euro oraz krótkich kredytów z nieznacznymi opłatami.
Dla osoby korzystającej z płatności odroczonych ważne jest rozróżnienie dwóch kwestii: bezpłatnego okresu spłaty i obowiązków wynikających z przepisów o kredycie. Brak opłaty za terminowy zwrot pieniędzy nie oznacza, że zobowiązanie przestaje być zobowiązaniem. Według założeń projektu część takich produktów ma podlegać szerszym regułom dotyczącym między innymi informacji i oceny zdolności kredytowej.
Sankcje mają zależeć od naruszenia
Oficjalny opis zapowiada również przebudowę systemu sankcji. Ministerstwo chce zróżnicować sankcje prywatnoprawne w zależności od wagi naruszenia, obok sankcji administracyjnych. Na tym etapie nie ma podstaw, aby ogłaszać likwidację sankcji kredytu darmowego albo przesądzać wynik konkretnego sporu klienta z bankiem.
Inną zapowiadaną zmianą jest obowiązkowe ostrzeżenie w reklamie kredytu: „Uwaga! Pożyczanie pieniędzy kosztuje”. Projekt ma też ograniczać przekazy sugerujące, że kredyt zastąpi oszczędności lub poprawi sytuację finansową konsumenta. Te zapisy dotyczą sposobu prezentowania oferty, a nie tylko jej ceny.
Kiedy mogłyby wejść nowe zasady?
W wykazie prac wpisano II kwartał 2027 roku jako planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów. To nie jest data wejścia ustawy w życie. Sam wpis z 3 listopada nie zmienia dziś warunków spłaty, terminów ani obowiązków wynikających z podpisanych umów.
Na razie dostępny jest opis planowanych rozwiązań. Dopiero dalsze dokumenty pokażą szczegółowe brzmienie przepisów oraz zasady dotyczące umów zawartych wcześniej. Dla klientów najważniejsze będą więc nie same zapowiedzi, lecz ostateczny zakres zmian, termin ich obowiązywania i przepisy przejściowe.
